Leonardo da Vinci
| | |

Leonardo da Vinci

Leonardo Da Vinci jest prawdopodobnie najbardziej znany jako artysta, który namalował „Mona Lisę”, która wisi w galerii Luwr w Paryżu od ponad 200 lat.

The form you have selected does not exist.

Nie był jednak tylko świetnym malarzem. Da Vinci był także rzeźbiarzem, architektem, poetą, kompozytorem, naukowcem, matematykiem i wynalazcą. Leonardo Da Vinci był geniuszem i być może jednym z najbardziej niezwykłych ludzi, jaki kiedykolwiek żył.

Leonardo da Vinci ciekawostki

Leonardo Da Vinci urodził się niedaleko Florencji we Włoszech w 1452 roku.
Rodzice Leonarda nie byli małżeństwem. Jego ojciec, ser Piero, był bogatym florenckim prawnikiem, a matka Caterina była młodą wieśniaczką. Wczesne lata spędził z matką, ale potem mieszkał w domu ojca, dziadków i wujka.

Da Vinci był wielkim miłośnikiem zwierząt. Wybrał nawet bycie wegetarianinem, co w tamtych czasach było bardzo niezwykłe. Podobno kupował zwierzęta na targu tylko po to, by uwolnić je z klatek!

Leonardo był leworęczny. Ale oprócz pisania lewą ręką, pisał od tyłu do przodu, od prawej do lewej strony, co oznaczało, że przez wiele lat ludzie nie byli w stanie zrozumieć jego notatek. Ten rodzaj „pisarstwa lustrzanego” sprawił, że ludzie uwierzyli, że Da Vinci chciał zachować swoje pomysły w tajemnicy!

Leonardo oczywiście miał niesamowity umysł, ale wierzcie lub nie, nigdy nie chodził do szkoły! Zamiast tego uczył się w domu czytania, pisania i matematyki.

Mona Lisa to portret żony florenckiego urzędnika. Podobno kazał grać muzykę na każdym posiedzeniu, aby uśmiech pani pozostał! Da Vinci nie wiedział, że ma to stać się prawdopodobnie najsłynniejszym obrazem na świecie!

Jedna z dzisiejszych postaci, które odniosły największy sukces, Bill Gates, człowiek stojący za komputerami Microsoftu, był oczywiście zainspirowany umysłem Leonarda. Zapłacił fajne 30,8 miliona dolarów za 500-letni rękopis napisany przez Da Vinci.

Nazwisko Leonarda Da Vinci oznacza po prostu „z Vinci”, toskańskiej wioski niedaleko Florencji, gdzie wzięła się rodzina jego ojca.

W rzeczywistości istnieją dwie wersje słynnego obrazu Da Vinci The Virgin of the Rocks. Pierwsza, którą zaczął malować w 1478 roku, wisi w Luwrze. Później namalował kolejną wersję, która znajduje się w londyńskiej Galerii Narodowej.

Leonardo był wysoki, miał co najmniej metr osiemdziesiąt, atletyczny i przystojny! Gdy dorósł, nosił długie włosy, zapuścił brodę aż do piersi i nosił ubrania w jaskrawych kolorach, co bardzo różniło się od innych mężczyzn jego czasów.

Leonardo da Vinci, Mona Lisa

Leonardo da Vinci, Mona Lisa
Leonardo da Vinci, Mona Lisa

Kiedy Mediolan został najechany przez Francuzów w 1499 roku, a rodzina Sforzów uciekła, da Vinci również uciekł, prawdopodobnie najpierw do Wenecji, a potem do Florencji. Tam namalował serię portretów, w tym „La Gioconda”, dzieło o wymiarach 21 na 31 cali, które dziś jest najlepiej znane jako „Mona Lisa”. Namalowana między około 1503 a 1506 rokiem, przedstawiona kobieta – zwłaszcza z powodu jej tajemniczego, lekkiego uśmiechu – była od wieków przedmiotem spekulacji.

Leonardo da Vinci Człowiek witruwiański

Leonardo da Vinci Człowiek witruwiański
Leonardo da Vinci Człowiek witruwiański

Człowiek witruwiański, znany również pod nazwą Homo ad circulum, to określenie na jeden z najsłynniejszych rysunków Leonarda da Vinci[1], który powstał w ramach serii studiów nad proporcją człowieka. Szkic rozpowszechniony został około roku 1490. Dziś znajduje się w weneckiej Galleria dell` Accademia.

Rysunek ten przedstawia człowieka, a ściślej dojrzałego i nagiego mężczyznę, wpisanego równocześnie w koło i kwadrat. Mężczyzna ukazany jest w dwóch, jakby nakładających się na siebie pozycjach rąk i nóg. Nad i pod nim widnieją odręczne zapisy sporządzone tzw. pismem lustrzanym, w których obie te pozycje są objaśnione. Pierwszą z nich, ze złączonymi nogami i rękoma wyciągniętymi poziomo ilustruje zdanie, mówiące o tym, że szerokość rozłożonych w bok ramion równa jest jego wzrostowi. „Człowiek ten jest zatem wpisany w kwadrat o boku 96 palców (lub 24 dłoni). W drugiej pozycji, stojąc w rozkroku, z uniesionymi rękami, obrazuje wyższą regułę Witruwiusza szczegółowo opisującą, że jeśli środek naszych rozłożonych członków znajdzie się w pępku, to przestrzeń między nogami utworzy trójkąt równoboczny”[2]. Pępek jest tu właśnie środkiem narysowanego koła.

Leonardo da Vinci Ostatnia Wieczerza

Leonardo da Vinci Ostatnia Wieczerza
Leonardo da Vinci Ostatnia Wieczerza

Chociaż zachowało się stosunkowo niewiele obrazów i rzeźb da Vinci – po części dlatego, że jego całkowita twórczość była dość niewielka – dwa z jego zachowanych dzieł należą do najbardziej znanych i podziwianych obrazów na świecie.

„Ostatnia wieczerza” (1495-1498 r., 460×880 cm) Leonarda da Vinci jest malowidłem ściennym znajdującym się w refektarzu, czyli jadalni klasztoru dominikanów przy bazylice Santa Maria delle Grazie w Mediolanie.

Malowidło zamówił Ludwik Sforza, książę Mediolanu. Artysta posłużył się dość nietypową techniką. Zagruntowaną ścianę pokrywał mieszanką farb temperowych i olejnych. Dzięki temu nie musiał się spieszyć i w spokoju mógł dopracować detale. Niestety, eksperymenty nie przysłużyły się freskowi. Już na kilka lat po wykonaniu dzieła zaczął się łuszczyć i blaknąć. W 1652 roku w ścianie wykuto drzwi do kuchni. Zniszczyło to fragment fresku, na którym znajdowały się stopy i część stołu. Przejście zostało później zamurowane, ale tego fragmentu już nie odzyskano. Później za czasów Napoleona w pomieszczeniu z malowidłem żołnierze urządzili stajnię. Czasy II wojny światowej również nie były łaskawe dla dzieła. W wyniku bombardowania w 1943 r. zniszczeniu uległa znaczna część refektarza.

Leonardo da Vinci Dama z gronostajem

Leonardo da Vinci Dama z gronostajem
Leonardo da Vinci Dama z gronostajem

Dzieło przedstawia Cecylię Gallerani, czyli kochankę Ludwika Sforzy. Czartoryscy nabyli obraz nie wiedząc, kogo przedstawia. Gronostaja uznano wtedy za element dekoracyjny, chociaż nawiązuje do głównej postaci. Grecka nazwa zwierzęcia „galé” zawiera się w nazwisku modelki. Ludwika Sforzę nazywano również „Ermellino”, czyli „Gronostaj”. Miało to nawiązywać do godła, którego używał, i do Orderu Gronostaja, którego był kawalerem. Łasica na obrazie zakrywa brzuch Cecylii. Ma ono symbolizować ciążę Cecylii z Ludwikiem mimo pertraktacji dotyczących małżeństwa z Beatrice d’Este.

Dzieło znajdowało się w posiadaniu Cecylii aż do jej śmierci w 1536 roku. Obraz znajduje się obecnie w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Został kupiony przez Adama Jerzego Czartoryskiego w 1788 roku. Wystawiany w Domu Gotyckim w Puławach. W czasie powstania listopadowego przewieziono go do Paryża. Następnie pod koniec XIX wieku sprowadzono go do Muzeum Czartoryskich. Niestety, nie na długo. W 1939 roku został zagrabiony przez nazistów i służył jako dekoracja w rezydencji Hansa Franka na Wawelu. W czasie wojny został wywieziony do Niemiec, skąd sprowadzono go w 1946 r. 29 grudnia Fundacja Książąt Czartoryskich sprzedała całą kolekcję, w tym także „Damę z gronostajem” Skarbowi Państwa.

Leonardo da Vinci życiorys

Leonardo da Vinci był malarzem, inżynierem, architektem, wynalazcą i studentem wszystkich rzeczy naukowych. Jego naturalny geniusz przekroczył tak wiele dyscyplin, że uosabiał termin „człowiek renesansu”. Dziś jest najbardziej znany z dwóch swoich obrazów: „Mona Lisa” i „Ostatnia wieczerza”. W dużej mierze samouk, zapełnił dziesiątki tajnych notatników wynalazkami, obserwacjami i teoriami na temat zajęć, od aeronautyki po anatomię człowieka. Połączenie intelektu i wyobraźni pozwoliło mu stworzyć, przynajmniej na papierze, takie wynalazki, jak rower, helikopter i samolot, oparte na fizjologii i umiejętności latania nietoperza.

Kiedy urodził się Leonardo da Vinci?

Da Vinci urodził się w Anchiano w Toskanii (obecnie Włochy), w 1452 roku, niedaleko miasta Vinci, od którego kojarzymy mu się dzisiaj. W swoim czasie był znany jako Leonardo lub „Il Florentine”, ponieważ mieszkał niedaleko Florencji – i był znany jako artysta, wynalazca i myśliciel.

Czy wiedziałeś? Ojciec Leonarda da Vinci, adwokat i notariusz, oraz jego wieśniaczka nigdy nie byli małżeństwem, a Leonardo był jedynym dzieckiem, które mieli razem. Z innymi partnerami mieli w sumie 17 innych dzieci, przyrodnie rodzeństwo da Vinci.

Rodzice Da Vinci nie byli małżeństwem, a jego matka, Caterina, wieśniaczka, poślubiła innego mężczyznę, gdy da Vinci był bardzo młody i założył nową rodzinę. Od około piątego roku życia mieszkał w posiadłości w Vinci, która należała do rodziny jego ojca, Ser Peiro, adwokata i notariusza. Wuj Da Vinci, który szczególnie cenił naturę, którą da Vinci dorastał, również pomógł go wychować.

Wczesna kariera

Da Vinci nie otrzymał formalnej edukacji poza podstawowymi umiejętnościami czytania, pisania i matematyki, ale jego ojciec docenił jego talent artystyczny i uczył go w wieku około 15 lat u znanego rzeźbiarza i malarza Andrei del Verrocchio z Florencji. Przez około dekadę da Vinci udoskonalał swoje techniki malarskie i rzeźbiarskie oraz szkolił się w sztukach mechanicznych.

Gdy miał 20 lat, w 1472 r., cech malarzy z Florencji zaproponował członkostwo da Vinci, ale pozostał z Verrocchio, dopóki nie został niezależnym mistrzem w 1478 r. Około 1482 r. zaczął malować swoje pierwsze dzieło na zamówienie, Pokłon Trzech Króli , dla San Donato we Florencji, klasztoru Scopeto.

Jednak da Vinci nigdy nie ukończył tego dzieła, ponieważ wkrótce potem przeniósł się do Mediolanu, aby pracować dla rządzącego klanu Sforza, służąc jako inżynier, malarz, architekt, projektant festiwali dworskich, a przede wszystkim rzeźbiarz.

Rodzina poprosiła da Vinci o stworzenie wspaniałego 16-metrowego posągu konnego z brązu, na cześć założyciela dynastii Francesco Sforzy. Da Vinci pracował nad projektem z przerwami przez 12 lat, aw 1493 r. gliniany model był gotowy do wystawienia. Zbliżająca się wojna oznaczała jednak przekształcenie brązu przeznaczonego na rzeźbę na armaty, a gliniany model został zniszczony w konflikcie po odpadnięciu władzy księcia Sforzów w 1499 roku.

Pierwszym z nich jest „Ostatnia wieczerza” da Vinci, namalowana w czasie jego pobytu w Mediolanie, od około 1495 do 1498 roku. Malowidło ścienne z temperą i olejem na gipsie „Ostatnia wieczerza” powstało w refektarzu miejskiego klasztoru Santa Maria delle Grazie. Znana również jako „Wieczernik”, ta praca mierzy około 15 na 29 stóp i jest jedynym zachowanym freskiem artysty. Przedstawia kolację paschalną, podczas której Jezus Chrystus przemawia do Apostołów i mówi: „Jeden z was mnie zdradzi”.

Około 1506 roku da Vinci powrócił do Mediolanu wraz z grupą swoich uczniów i uczniów, w tym młodym arystokratą Francesco Melzi, który miał być najbliższym towarzyszem Leonarda aż do śmierci artysty. Jak na ironię, zwycięzca nad księciem Ludovico Sforza, Gian Giacomo Trivulzio, zlecił da Vinci wyrzeźbienie jego wielkiego grobowca-pomnika konnego. On również nigdy nie został ukończony (tym razem dlatego, że Trivulzio ograniczył swój plan). Da Vinci spędził siedem lat w Mediolanie, a następnie trzy kolejne w Rzymie po tym, jak Mediolan znów stał się niegościnny z powodu konfliktów politycznych.

Wynalazki i filozofia

Zainteresowania Da Vinci wykraczały daleko poza sztukę piękną. Studiował przyrodę, mechanikę, anatomię, fizykę, architekturę, uzbrojenie i wiele innych, często tworząc dokładne, wykonalne projekty maszyn takich jak rower, helikopter, łódź podwodna i czołg wojskowy, które nie miały powstać przez wieki. Był, pisał Zygmunt Freud, „jak człowiek, który obudził się zbyt wcześnie w ciemności, podczas gdy wszyscy jeszcze spali”.

Można powiedzieć, że kilka tematów łączy eklektyczne zainteresowania da Vinci. Przede wszystkim uważał, że wzrok jest najważniejszym zmysłem ludzkości i że „saper vedere” („umiejętność widzenia”) ma kluczowe znaczenie dla pełnego życia we wszystkich aspektach życia. Uważał naukę i sztukę raczej za komplementarne niż odrębne dyscypliny i uważał, że idee formułowane w jednej dziedzinie mogą – i powinny – wpływać na drugą.

Prawdopodobnie ze względu na obfitość różnorodnych zainteresowań da Vinci nie udało się ukończyć znacznej liczby swoich obrazów i projektów. Spędzał dużo czasu zanurzając się w przyrodzie, testując prawa naukowe, analizując ciała (ludzkie i zwierzęce) oraz myśląc i pisząc o swoich obserwacjach.

Notatniki Da Vinci

W pewnym momencie na początku lat 90. XIV wieku da Vinci zaczął zapełniać zeszyty związane z czterema szerokimi tematami — malarstwem, architekturą, mechaniką i anatomią człowieka — tworząc tysiące stron starannie narysowanych ilustracji i gęsto napisanych komentarzy, z których część (dzięki leworęcznym „lustrzane pismo”) było nieczytelne dla innych.

Zeszyty – często określane jako rękopisy i „kodeksy” Leonarda da Vinci – znajdują się dziś w zbiorach muzealnych po tym, jak zostały rozproszone po jego śmierci. Na przykład Codex Atlanticus zawiera plan dotyczący mechanicznego nietoperza o długości 65 stóp, zasadniczo latającej maszyny opartej na fizjologii nietoperza oraz zasadach aeronautyki i fizyki.

Inne notatniki zawierały anatomiczne badania ludzkiego szkieletu, mięśni, mózgu oraz układu trawiennego i rozrodczego przeprowadzone przez da Vinci, które przyniosły nowe zrozumienie ludzkiego ciała szerszej publiczności. Ponieważ jednak nie zostały opublikowane w XVI wieku, zeszyty da Vinci miały niewielki wpływ na postęp naukowy w okresie renesansu.

Jak umarł Leonardo da Vinci?

Da Vinci opuścił Włochy na dobre w 1516 roku, kiedy francuski władca Franciszek I hojnie ofiarował mu tytuł „Najlepszego malarza, inżyniera i architekta króla”, co dało mu możliwość malowania i rysowania w czasie wolnym, mieszkając w wiejskim dworku dom, Château of Cloux, niedaleko Amboise we Francji.

Choć towarzyszył mu Melzi, któremu miał opuścić swoją posiadłość, gorzki ton w szkicach niektórych jego korespondencji z tego okresu wskazuje, że ostatnie lata da Vinci mogły nie być zbyt szczęśliwe. (Melzi ożenił się i miał syna, którego spadkobiercy po jego śmierci sprzedali majątek da Vinci).

Da Vinci zmarł w Cloux (obecnie Clos-Lucé) w 1519 roku w wieku 67 lat. Został pochowany w pobliżu w pałacowym kościele Saint-Florentin. Rewolucja Francuska prawie zniszczyła kościół, a jego szczątki zostały całkowicie zburzone na początku XIX wieku, co uniemożliwiło zidentyfikowanie dokładnego grobu da Vinci.


Zobacz podobne wpisy